Andalusië een paradijs voor fietsers
De Atlantische Kustroute (Eurovelo 1)
Het kleine historische Aracena, zo’n 90 km ten noordwesten van Sevilla, ligt midden in het Parque Natural Sierra de Aracena y Picos de Arcoche. Onder het hooggelegen middeleeuwse kasteel bevindt zich één van de meest spectaculaire grottenstelsels van Spanje. Het fietsvriendelijke en prachtig gerestaureerde nonnenklooster uit 1662 is voor enkele dagen onze uitvalsbasis. De witte dorpjes met de met kasseien geplaveide smalle straatjes en de grote weilanden met steen- gal- en kurkeiken, olijfgaarden en kastanjes zijn typisch voor deze regio.
Ooit de levensader van een bedrijvig netwerk
De oude bedding van de Minas de Cala-spoorlijn, die van 1905 tot 1955 in gebruik was, slingert zich vanaf het vervallen stationsgebouw bij het dorpje Santa Olalla del Cala door het schilderachtige landschap van de Sierra de Aracena. Rechts van ons ligt een indrukwekkend kasteel. Tussen de gestapelde stenen muurtjes rijden we verder naar de ruïne van het station Cruce de Vías. Daar ruilen we de oude spoorweg in voor een onverharde weg door de weilanden van het natuurpark en komen we in de Sierra Morena, in het door Unesco tot biosfeer aangewezen reservaat. De regen heeft gezorgd voor een frisgroene omgeving met veel bloesems. Je hoort er de bijen zoemen en in een beekje het water naar beneden kletteren.
In deze omgeving werden vroeger lood, zilver, kwik en vele andere metalen gedolven. Dat heeft gezorgd voor een ernstige aantasting van de natuur. Direct langs de route beneden ons ligt de gapende diepe wonde van de groeve van de Mina de Teuler. Die is al gesloten in 1982 maar slechts heel langzaam herovert de natuur het beschermde gebied.
Oog in oog met de bekendste varkens ter wereld
De Dehesa, een uniek mediterraans bosecosysteem, is alleen hier te vinden. In deze prachtige natuur zijn de oh’s en de ah’s niet van de lucht. Het leven van de wereldberoemde Ibericovarkens is een feest. Ze kunnen op een grote oppervlakte vrij grazen, heel wat anders dan het leven in de ligboxen bij ons. Op hun menu staan de vruchten (bellota) van de verschillende soorten eeuwenoude eikenbomen in de weiden. Plots staan we oog in oog met een hele bende van de kleine zwartgrijze beesten.
Dorpjes in ruste
Ook in het vlakbij de grens met Extremadura gelegen plaatsje Cala staat een groot kasteel dat eens zorg moest dragen voor de verdediging. Een spoorwegkarretje herinnert aan het eens zo rijke mijnverleden. Tijdens de typisch Spaanse siësta is het dorpje volledig uitgestorven. Bij de sinds 2010 verlaten mijnen ziet het er nog uit alsof de activiteiten pas gisteren zijn gestopt. In het verderop gelegen piepkleine dorpje Corteconcepción ligt het uit 1842 daterende ambachtelijke hamverwerkende bedrijf Jamones Eíriz. Hier komen we alles te weten over de iconische Ibericoham en mogen natuurlijk ook proeven. Een familielid, dat een tijdje in Nederland heeft gewoond, doet haar best om ons in haar beste Nederlands te woord te staan. Een mooie afsluiter van onze eerste dag.
De hemel op aarde?
Ten zuiden van Aracena bij de Peña del Hierro wordt langs de rivier Rio Tinto, al duizenden jaren aan mijnbouw gedaan. Ook hier is de natuur er niet fraaier op geworden. Maar er wordt alles aan gedaan om door nieuwe aanplant het landschap te herstellen. De geelrode kleur van de rivier verraadt niet veel goeds over de kwaliteit van het water. Omdat de extreme zure omgeving hier het dichtstbij die op Mars ligt doet de NASA hier ook experimenten. Bij het prachtig gerestaureerde station van Nerva uit 1904, waarin nu een restaurant is gevestigd, houden we halt voor onze lunch. Het bijbehorende hostel (A Hostel 84) is ideaal voor fietsers. Als de avond valt bedenken we ons dat het niet altijd de mooie natuur is die doet watertanden, ook het gevoel van terug in de tijd te gaan is meer dan boeiend.
De grootste open mijn ter wereld
Via het toeristische mijnstation, waar je kan inchecken voor een 22 km lange rit over de oude mijnsporen, rijden we langs de restanten van de enorme ontginningen die hier vanaf 1873 tot in 2001 hebben plaatsgevonden. Een oude in Engeland gebouwde stoomloc siert de rotonde bij het dorp Minas de Rio Tinto. Na een stukje klimmen kijken we bij de mirador naar de in 2015 hervatte ontginning. Met kolossale vrachtwagens worden grote brokken rots afgevoerd voor verdere verwerking.
Restanten van de Britse aanwezigheid
Vanaf 1880 werd in Minas de Rio Tinto een aparte wijk in Victoriaanse stijl gebouwd voor de Engelse ingenieurs en hun families, de Barrio Inglés. Ze wilden zich niet mengen met de plaatselijke bevolking en hun eigen levensstijl behouden. De voormalige Presbyteriaanse kerk is inmiddels prachtig gerestaureerd. De woning Casa 21 is ingericht als museum. Voor wie de sfeer van vroeger wil proeven zijn er ook twee mooie verblijfsaccommodaties. Maar het grootste deel van de wijk maakt jammer genoeg toch een wat vervallen indruk. Vlakbij ligt ook het in het oude Engelse hospitaal – dat dienst deed van 1873 tot 1954 – gevestigde museum dat de geschiedenis van de mijnbouw in deze regio vertelt.
De Engelse club in de Barrio Inglés zorgde aan het eind van de 19e eeuw voor de introductie van de typisch Engelse sporten op het Iberische schiereiland zoals o.a. voetbal, tennis, golf en polo. Waar een klein, bijna vergeten, dorpje groot in is. Hier groeide in 1888 een opstand uit tot het allereerste milieuprotest ter wereld. Duizenden mijnwerkers kwamen in opstand tegen de lage lonen en de aanhoudende zware luchtvervuiling. Van de belofte voor een beter bestaan hadden ze niets gemerkt. Het contrast tussen de Barrio Inglés en hun huisvesting was heel groot. Deze betoging, waarbij 13 doden vielen, leidde tot de oprichting van een ecologische beweging avant-la-lettre.
Na het binnenland ook de kust verkennen (EuroVelo 8)
Het 100 km ten zuiden van Sevilla gelegen Cádiz is de oudste stad van West-Europa. Bij het km 0 bord van deze route starten we onze tocht langs de kust richting San Fernando. Op het kilometers lange pad over houten vlonders door de duinen ligt soms zoveel zand dat we af en toe even moeten afstappen. In het uit moerassen bestaande landschap van het natuurpark Bahía de Cádiz stroomt het opkomende water met grote kracht binnen.
Kennismaken met de Flamenco
San Fernando is de geboorteplaats van één van de bekendste Spaanse Flamencozangers, El Camarón de la Isla. In dit deel van Spanje zit deze muziek en dans zo diep in de cultuur dat het de inwoners tot tranen toe beroerd. Bij het doorkruisen van het prachtige natuurpark kronkelen we met de Eurovelo over onverharde paden en splinternieuwe bruggen. Een man die schelpdieren zoekt is tot aan z’n knieën in de modder gezakt. Af en toe zien we ook dat hier nog aan zoutwinning wordt gedaan. De roze flamingo’s speuren het ondiepe water af op zoek naar voedsel. Langs de Rio Iro rijden we Chiclana de la Frontera binnen. Daarna zoekt de route de kust weer op.
Op een zucht van het Afrikaanse continent
Op de gelijknamige kaap staat de indrukwekkende vuurtoren van Trafalger. De naam doet meteen denken aan de song van the Bee Gees. De in 1805 uitgevochten zeeslag tussen Engeland en Frankrijk betekende een belangrijke nederlaag voor Napoleon en zorgde voor de lange heerschappij van de Britten op de wereldzeeën. De grootste Engelse zeeheld, admiraal Nelson liet hierbij het leven. De route brengt ons verder in de richting van Tarifa en Gibraltar. De wegen gaan hier behoorlijk op en neer. Bij de Mirador Camarinal kan je de kust van Afrika met de witte stad Tanger bijna aanraken.
Het mooiste stukje van onze route
Hoog boven de Pinada Duna de Bolonia in het El Parque Natural del Estrecho hebben we een mooi uitzicht op een zandverstuiving van 30 m hoog en 200 m breed. We sluiten onze tocht af bij de Romeinse ruïnes van Baelo Claudia uit 2e eeuw voor Christus, één van de belangrijkste en best bewaarde Romeinse archeologische vindplaatsen van Andalusië. De beschutte baai was een prima plek voor deze vissersplaats waar ook de bekende Romeinse vissaus Garum werd geproduceerd.
Conclusie
De beide routes van de Eurovelo in de omgeving van Sevilla hebben ons aangenaam verrast. Er wordt veel gedaan om het fietsen met o.a. vrij liggende fietspaden zo veilig en aangenaam mogelijk te maken. Na Sevilla hebben we genoten van het schitterend groene en stille Andalusische platteland, de prachtig gelegen oude stad Cádiz en de heuvelende route langs de Atlantische Oceaan en de Straat van Gibraltar met het zicht op Afrika. Dé ideale manier om het zuiden van Andalusië eens te verkennen.
Tekst en Foto: Rens Klaasse
